Read this article in EN RU IT ES FR DE PL BY HY AZ UA RO

Зброя Крамля для падману: 7 рэчаў, якія трэба ведаць пра RT і Спутнік

04 сакавіка, 2022

Еўрасаюз прыняў санкцыі супраць зброі Крамля для падману: Спутнік і RT. Іх вяшчальная дзейнасць была тэрмінова прыпынена ў ЕС, пакуль не будзе спынена агрэсія Крамля супраць Украіны і пакуль Расія не перастане распаўсюджваць дэзынфармацыю і маніпуляваць інфармацыяй супраць ЕС і яго дзяржаў-членаў.

Гэтыя выключныя, мэтавыя і часовыя меры, прынятыя ў вельмі канкрэтным, беспрэцэдэнтным кантэксце — ваеннай агрэсіі Расіі супраць Украіны.

Гэтыя меры не з’яўляюцца «цэнзурай» або «агульнай забаронай» і забяспечваюць устойлівы баланс: яны паважаюць асноўныя правы і абмяжоўваюць іх толькі прапарцыйным чынам у рамках юрыдычна абгрунтаванага рэжыму санкцый. Гэта частка рэакцыі ЕС на відавочную пагрозу еўрапейскаму міру і бяспецы.

Санкцыі ЕС не перашкаджаць персаналу працаваць на гэтыя СМІ і выконваць свае абавязкі. Варта адзначыць, што пасля ўварвання Расіі ва Украіну шэраг супрацоўнікаў RT звольніліся ва ўсім свеце.

Санкцыі Еўрасаюза супраць RT і Спутніка прыводзяць да часовага прыпынення правоў на вяшчанне або выпраменьванне, каб раззброіць інструменты інфармацыйнай вайны Крамля ў той час, калі ён вядзе фактычна жорсткую вайну супраць Украіны.

RT і Спутнік могуць выглядаць і гучаць як міжнародныя СМІ, але гэта не так. Яны функцыянуюць з адной галоўнай мэтай: каб прасоўваць і падтрымліваць палітыку Крамля за мяжой з дапамогай сродкаў дэзынфармацыі і інфармацыйных маніпуляцый. RT і Спутнік і іх старонкі ў сацыяльных сетках маюць на мэце ўзмацніць раздробленасць і радыкалізацыю і падарваць дэмакратыю, затуманіць факты парушэнняў Крамлём міжнароднага права і інсцэніраваць падтрымку вайны Пуціна.

7 рэчаў, якія трэба ведаць пра RT і Спутнік:

1. RT і Спутнік — гэта не СМІ, а зброя Крамля для падману.

Канал RT вызначыў сваю місію ў ваенным плане. Яго галоўны рэдактар Маргарыта Сіманян публічна прыраўняла важнасць RT і патрэбу Расіі ў Міністэрстве абароны. Паводле яе слоў, RT здольны «весці інфармацыйную вайну супраць усяго заходняга свету» з дапамогай «інфармацыйнай зброі». Стратэгічная мэта RT — «заваяваць» і «пашырыць аўдыторыю», каб выкарыстоўваць доступ да гэтай аўдыторыі ў «крытычныя моманты».

RT уключаны ў афіцыйны спіс асноўных арганізацый, якія маюць стратэгічнае значэнне для Расіі. Спутнік створаны паводле ўказа прэзідэнта з мэтай «паведамлення аб дзяржаўнай палітыцы Расіі за мяжой». RT атрымлівае мільёны рублёў ад расійскай дзяржавы штогод. Напрыклад, амаль 23 мільярды рублёў або 325 мільёнаў еўра ў той час былі прызначаныя для RT у рамках праекта федэральнага бюджэту Расіі на 2020 год. Агульны бюджэт Расіі на дзяржаўныя СМІ ў 2021 годзе складаў амаль 1,3 мільярда еўра.

2. RT і Спутнік не аб’ектыўныя і не імкнуцца быць такімі.

Незалежныя журналісцкія расследаванні паказваюць, што галоўны рэдактар RT і Спутнік Маргарыта Сіманян адыгрывае цэнтральную ролю ў кантраляванні СМІ і інструктуе расійскія дзяржаўныя СМІ адносна таго, што трэба, а што не варта асвятляць. Яна прызнала, што выкарыстоўвае прамую абароненую лінію для сувязі з Крамлём праз «жоўты тэлефон».

  1. Сіманян выказала рашучую падтрымку абмежаванню доступу да інфармацыі ў Расіі, заклікаючы да забароны замежных сацыяльных сетак і вітаючы жорсткі пераслед беларускіх журналістаў рэжымам Лукашэнкі.

Кіраўнік «России сегодня» Дзмітрый Кісялёў, які трапіў пад санкцыі ЕС у 2014 годзе, сказаў сваім супрацоўнікам, што «перыяд бесстаронняй журналістыкі скончыўся» і што «аб’ектыўнасць — гэта міф».

3. На RT працуюць людзі з ведамі ў галіне журналістыкі, але яны НЕ прытрымліваюцца міжнародных журналісцкіх стандартаў.

RT абслугоўвае парадак дня Крамля на Захадзе пад выглядам «альтэрнатыўнай» журналістыкі, накіраванай на супрацьдзеянне меркаванай прадузятасці «асноўных СМІ». Яны абапіралася на выступы заходніх палітыкаў, навукоўцаў, журналістаў і іншых уплывовых публічных асоб, каб павысіць давер да сябе, і актыўна выкарыстоўваюць фармат СМІ, каб замаскіраваць дэзынфармацыю пад меркаванне.

Але выглядае менавіта так — RT не можа замаскіраваць сваю фундаментальную адсутнасць грамадскай адказнасці, празрыстасці і рэдакцыйнай незалежнасці. Надзвычайна адрозніваючыся ад міжнародных стандартаў СМІ, якіх прытрымліваюцца міжнародныя грамадскія вяшчальнікі, RT дэманструе непразрыстасць адносна свайго бюджэту, структуры і механізмаў нагляду.

4. RT і Спутнік з’яўляюцца часткай больш буйной дэзынфармацыйнай экасістэмы.

Ёсць добра дакументаваныя адносіны паміж RT і Спутнікам і іншымі асноватворнымі элементамі расійскай дэзынфармацыйнай экасістэмы — калекцыя афіцыйных, давераных камунікацыйных каналаў і платформаў невядомага паходжання, якія Крэмль выкарыстоўвае для ажыццяўлення і пашырэння ўводу ў зман і распаўсюду маніпулятыўных наратываў.

RT і Спутнік прасоўваюць мерапрыемствы па ўзмацненні ўплыву з дапамогай кіберпрасторы, у тым ліку тыя, што былі аднесены да ГРУ расійскай ваеннай выведкі, і ўдзельнічаюць у іх.

5. Сапраўднае ўздзеянне RT адбываецца ў анлайн-медыя і сацыяльных сетках.

RT лепш за ўсё варта ўспрымаць не як тэлеканал з прысутнасцю ў сацыяльных сетках, а як аперацыю ў сацыяльных сетках з прафесійнымі тэлевізійнымі рэсурсамі. Згодна з даследаваннем 2018 года брытанскага медыярэгулятара Ofcom, RT заняў перадапошняе месца па папулярнасці «сярод дарослых, якія выкарыстоўваюць тэлебачанне для навін», з 2 працэнтамі ад агульнай долі аўдыторыі.

Ахоп RT значна большы ў сацыяльных сетках. У пачатку 2020 года RT набраў 10 мільярдаў праглядаў на некалькіх каналах YouTube. Тым не менш масавы зварот RT да карыстальнікаў сацыяльных сетак быў аспрэчаны міжнароднымі СМІ і расійскімі актывістамі. Расследаванне паказала, што RT штучна завышае лічбы праглядаў у Інтэрнэце, каб павысіць сваю вядомасць і актуальнасць як СМІ.

RT актыўна спрабаваў заняць інфармацыйную прастору ўнутры ЕС вялізным аб’ёмам артыкулаў па ключавых для Крамля пытаннях, такіх як скажэнне фактаў аб атручванні Аляксея Навальнага. Выкарыстанне RT сенсацыйных загалоўкаў, якія ўводзяць у зман, для актывізацыі ўдзелу ў сацыяльных сетках у спалучэнні са слабай палітыкай аўтарскага права стварыла небяспечную экасістэму для змесціва RT, якое можна лёгка пашыраць праз даверныя вэб-сайты — мімаволі або мэтанакіравана.

На працягу многіх гадоў RT стварыў шмат адгалінаванняў, спецыяльна распрацаваных для распаўсюджвання даных у сацыяльных сетках, дзе забаўляльны кантэнт прадстаўляецца з «расійскага ракурсу». Схаваны за дымавой заслонай некалькіх адгалінаванняў, RT прыстасоўвае і арыентуе паведамленні для рознай аўдыторыі. RT і яго спадарожнікавыя каналы таксама далёка пайшлі ў маскіраванні сваіх сувязей адзін з адным і з расійскай дзяржавай.

6. RT раней сутыкаўся з праблемамі.

Санкцыі ЕС супраць RT і Спутніка — выключныя, мэтавыя і часовыя меры, прынятыя ў вельмі канкрэтным, беспрэцэдэнтным кантэксце — ваеннай агрэсіі Расіі супраць Украіны, але рупар Крамля і раней сутыкаўся з праблемамі.

Ва Украіне RT быў забаронены з 2014 года, і яму так і не ўдалося атрымаць ліцэнзію на вяшчанне ў Германіі. У 2019 годзе Нямецкая асацыяцыя журналістаў папярэдзіла прадстаўнікоў дзяржаўных СМІ, што «Russia Today для нас не інфармацыйны носьбіт, а прапагандысцкі інструмент Крамля». RT DE паспрабаваў абысці правілы Германіі і атрымаць ліцэнзію на вяшчанне ў Люксембургу, але рэгулятары ў Люксембургу таксама адхілілі запыт. Пасля таго як RT DE спрабаваў выйсці ў эфір у Германіі ў канцы 2021 года без сапраўднай ліцэнзіі на вяшчанне, яго трансляцыя была прыпынена Нямецкай камісіяй па ліцэнзаванні і наглядзе.

RT быў забаронены ў Латвіі, Літве і Эстоніі. У ЗША RT вымушаны быў зарэгістравацца як замежны агент. Рэгулятар СМІ Вялікабрытаніі Ofcom выявіў, што змесціва RT «істотным чынам уводзіць у зман», і ў 2019 годзе наклаў на канал штраф у памеры 200 000 фунтаў стэрлінгаў. У лютым 2022 года Ofcom распачаў 15 новых расследаванняў бесстароннасці праграм навінавага канала RT. Французскі рэгулятар вяшчання таксама вынес папярэджанні RT.

7. RT і Спутнік адыгралі важную ролю ў прасоўванні і падтрымцы ваеннай агрэсіі Расіі супраць Украіны.

RT і Спутнік працягваюць культываваць і пашыраць дэзынфармацыйныя наратывы, якія ачарняюць Украіну, у спробах апраўдаць і мабілізаваць падтрымку вайны Пуціна. І яны гэта робяць гадамі — глядзіце некалькі прыкладаў за 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022 гады…

У 2021 г. галоўны рэдактар RT, Маргарыта Сіманян, прысутнічала на канферэнцыі ў Данецку, дзе яна заклікала «Маці-Расію вярнуць Данбас дадому», літаральна заклікаючы да парушэння тэрытарыяльнай цэласнасці Украіны.

За некалькі тыдняў да загаду Пуціна пачаць вайну RT распачаў падбухторванне сваёй аўдыторыі, заявіўшы, што «ўкраінцы хацелі рускай крыві».

У той час як расійскія ракеты падаюць на ўкраінскія гарады, і RT, і Спутнік працягваюць распаўсюджваць дэзынфармацыю і заблытваць сапраўдную прыроду і маштабы вайны Пуціна супраць Украіны.